Listeye geri dön
Vejetaryen başlangıç kiti
Protein Efsanesi
Geçmiste, proteinin insan vücuduna fazla gelebilecegi ihtimali göz ardi edilmistir.1900'lerin basinda Amerikalilara günde 100 gramin üzerinde protein tüketebilecekleri açiklandi. Ve 1950'lere kadar, sagligina özen gösteren bir çok insana aldiklari protein miktarini artirmalari salik verildi. Günümüzde ortalama bir Amerikali, ihtiyacinin iki katindan fazla protein tüketmesine ragmen, bazi son moda diyet kitaplari kilo kaybi için yüksek protein tüketimini tesvik etmeye devam ediyor. Bu tür diyetleri uygulayanlar, kisa vadede istedikleri sonuçlari alip kilo verseler de, yüksek protein tüketiminin uzun vadede doguracagi saglik sorunlarindan bir çogu habersiz. Asiri protein tüketimi osteoporoza, böbrek yetmezligine, bosaltim sisteminde kalsiyum tasi olusmasina ve bazi kanser türlerine sebep olmaktadir.
Vücudun Yapi Taslari
Insanlar yedikleri besinlerden aldiklari proteinlerden gelen aminoasitlerle vücudun ihtiyaç duydugu proteinleri üretir. Fasulye, mercimek, tahillar ve sebzelerden olusan çesitlendirilmis bir diyet vücudun ihtiyaç duydugu tüm aminoasitleri karsilar. Eskiden proteinlerinden gerektigi gibi faydalanabilmek için bir çok bitkinin bir arada tüketilmesi gerektigine inanilirdi, ama son yapilan arastirmalar böyle olmadigini göstermistir. Amerikan Diyet Dernegi gibi beslenme konusunda uzman bir çok kisi ve kurum, gün boyunca alinan besinlerin vücudun ihtiyaç duydugu aminoasitler için zengin bir kaynak olusturdugunu ve çok rahatlikla bu ihtiyaci karsilayacagini düsünmektedir. Ayrica yeterince kalori almak da vücudun proteinleri en iyi sekilde kullanabilmesi için gerekli bir sarttir.1
Asiri Protein Tüketiminin Sonuçlari
Ortalama bir Amerikalinin ögünü bol miktarda et ve süt ürünleri içerir. Yüksek oranda protein tüketir ve asagida açiklanan bir çok ciddi saglik sorunuyla karsi karsiyadir:
Böbrek Rahatsizliklari: Fazla protein tüketildiginde, ihtiyaç duyulandan fazla azot vücuda alinir. Ve bu fazla azot, idrar yoluyla disari atilirken böbrekler üzerinde büyük bir yük olusturur. Böbrek rahatsizligindan mustarip kisilere düsük protein diyetleri uygulanir ve böylece vücuttaki yüksek azot seviyesi düsürülüp böbreklerin yükü hafifletilir.
Kanser: Kanser riskini yükselten besin maddesi olarak yaglar daha çok bilinse de, proteinlerin rolü de yadsinamaz. Düzenli et tüketen toplumlarda kalin bagirsak kanseri daha çok görülür. Arastirmacilar, yaglari, proteinleri, dogal kanserojenleri ve etin lifsiz olusunu bunun sebebi olarak göstermektedir. 1982 yilinda, Ulusal Arastirma Konseyi, kanser ve proteinler arasinda baglanti oldugunu açiklamistir.
Osteoporoz ve Böbrek Taslari: Protein yönünden, özellikle hayvansal protein yönünden zengin diyetlerin, normalden daha fazla kalsiyumun idrar yoluyla vücuttan atilmasina sebep oldugu ve osteoporoz riskini artirdigi bilinmektedir. Düsük protein diyeti uygulanan ülkelerde, osteoporoz ve kalça kiriklari daha az rastlanir.
Vücuttan idrar yoluyla kalsiyum atilmasi artinca, böbrek tasi riski de yükselmektedir. Ingiltere'de yapilan bir arastirma, normal her hangi bir diyete 150 gr balik (Yaklasik 34 gr protein) ekleyince, bosaltim sisteminde tas olusma riskinin %250 artirdigini ortaya koymustur.
Uzunca bir süre atletlerin normal insanlardan daha fazla proteine ihtiyaç duyduklarina inanilmistir. Aslinda atletler normal insanlardan çok az miktarda daha fazla protein gereksinimi duyar ve bunu ihtiyaç duyduklari yüksek kaloriyi almak için tükettikleri büyük porsiyonlarla rahatlikla karsilarlar. Vejetaryen diyeti atletlere çok uygundur. Gerektigi kadar protein alip fazlasindan sakinmak için tahillar, sebzeler, baklagiller (bezelye, nohut, mercimek, fasulye), ve meyveleri, hayvansal ürünlere tercih etmek yeterli. Vücut agirligini korumaya yetecek oranda yedigi ve degisik degisik sebze ve meyveleri tükettigi sürece, kisinin vücudu ihtiyaç duydugu proteini rahatlikla alir.
Referanslar
1. Position of the American Dietetic Association: Vegetarian Diets. J Am Diet Assoc 1988;88:351-5.
2. El Nahas AM, Coles GA. Dietary treatment of chronic renal failure: ten unanswered questions. Lancet 15 March 1986:597-600.
3. Pellet PL. Protein requirements in humans. Am J Clin Nutr 1990;51:723-37.
4. Committee on Diet, Nutrition, and Cancer of the National Research Council. Diet, Nutrition, and Cancer. Washington, DC, 1982.
5. Zemel MB. Calcium utilization: effect of varying level and source of dietary protein. Am J Clin Nutr 1988;48:880-3.
6. Sherman HC. Calcium requirement in man. J Biol Chem 1920;44:21.
7. Hegsted DM. Calcium and osteoporosis. J Nutr 1986;116:2316-9.
8. Robertson WG, Heyburn PJ, Peacock M, Hanes FA, Swaminathan R. The effect of high animal protein intake on the risk of calcium stone-formation in the urinary tract. Clin Sci 1979;57:285-8.
|
|
